Những chú khỉ trong doanh nghiệp

Hồi bé, tôi rất thích chương trình Thế giới động vật. Ở một đoạn phim, một con khỉ thò tay lấy quả chuối trên cái bẫy và bị trói chặt tay lại. Tình tiết này minh hoạ rất rõ cho việc con người, vì những ham thích ngắn hạn mà tự mình đánh mất những thứ có lợi lâu dài, kiểu như hút thuốc lá, lười thể thao, làm việc tuỳ tiện, lười đưa ra ý kiến cải tiến doanh nghiệp. Có rất nhiều điều tốt cho chúng ta, ai cũng biết, biết tới mức vừa nhắc tới, họ sẽ thốt lên “Ối dào, tưởng gì, chứ tôi biết từ lâu rồi”, và họ làm ngược lại với cái “Ối dào” đấy.

Nhiều công ty, sếp luôn khuyến khích nhân viên học thêm kiến thức, kỹ năng, mua về rất nhiều sách, sẵn sàng đầu tư tiền cho nhân viên đi học nâng cao năng lực. Các bạn nhân viên thì lại thờ ơ, ngày qua ngày, tháng qua tháng, năm qua năm, hễ tan sở là đi tiêu khiển đốt sạch thời gian, tuổi mỗi năm +1 còn những thứ khác đứng im. Giống như con khỉ, quả chuối tiêu khiển với trà sữa, bar sàn rất hấp dẫn và dễ thấy, còn cái thòng lọng đang chờ phía trước lại được nguỵ trang quá khéo nên ít ai để ý.

Một tình huống khác, sếp nghiêm khắc nhắc nhở và yêu cầu nhân viên làm nghiêm túc theo đúng quy trình. Bạn nhân viên sau lưng bĩu môi, nói xấu sếp là khó tính, không thông cảm với nhân viên, đồng thời viện ra 1001 cái “bởi vì”, “nhưng mà” để biện minh cho lỗi của mình. Quả chuối ở đây là cảm giác né được trách nhiệm, thòng lọng chính là việc bạn nhân viên tự hạ thấp uy tín, không tiến bộ được, đánh mất các cơ hội trong tương lai.

Khỉ và người có khá nhiều điểm tương đồng. Bạn có thấy những chú khỉ sung sướng với đống chuối, táo nó kiếm được? Nếu tiến hoá thêm vài cm, tôi cho rằng con khỉ đó sẽ chụp ảnh và up lên facebook. Hai con khỉ đánh nhau tranh giành lãnh thổ cũng có nhiều điểm giống với 2 ông sếp của 2 công ty cùng tung ra chương trình giảm giá khô máu để cắn xé thị phần, hoặc trường hợp nhân viên trong doanh nghiệp đấu đá lẫn nhau. Tất nhiên luôn có những người khác với khỉ, tìm ra được giải pháp hiệu quả hơn thay vì những trò hung hãn, gây tổn thương cho chính mình và đối phương.

Loài khỉ làm trò khỉ là để sinh tồn, nhưng loài người thì lắm khi làm trò khỉ mà chẳng đem lại lợi ích gì hết. Có bạn nhân viên không chịu hợp tác với 1 bạn khác bởi vì “em không thích cái thái độ của nó”. Có bạn nhân viên thì nhất quyết không chịu thay đổi cách làm việc kém hiệu quả vì “em bận lắm”.

Có những lúc, loài người lại làm những trò mà đến khỉ nó cũng không thèm làm. Một chương trình tôi xem, con khỉ với một quả táo được giữ sau một hệ thống ống, lỗ và dây kéo. Để lấy được táo, con khỉ sẽ phải thực hiện nhiều hành động như kéo dây, khều que, tháo chốt. Nó mất khá nhiều thời gian, thử đi thử lại mới tìm ra cách lấy được táo. Ở loài người, tôi lại thấy khá nhiều trường hợp một bạn nhân viên được giao nhiệm vụ khó, lúc không hoàn thành thì than vãn, đổ lỗi, coi mình như nạn nhân của số phận. Cái trò này loài khỉ nó đâu có chơi, nhưng loài người thì lại lắm, thế mới kỳ.

Rồi lại cái trò phao tin đồn, biến công ty thành sân khấu diễn tuồng với hàng trăm kịch bản tưởng tượng. Loài khỉ có lẽ phải mất hàng triệu năm tiến hoá nữa mới có thể chơi được cái trò vô bổ này của loài người. Bạn nào thích diễn tuồng diễn kịch ở công sở thì đúng là phí mấy triệu năm tiến hoá của loài người.

Có nhiều trò khỉ làm, người cũng làm và có đem lại lợi ích. Hành động bắt chấy cho nhau ở loài khỉ làm tăng sự gắn kết trong bầy đàn, thì ở loài người, ta cũng gặp những người, vd như tôi, lọ mọ viết bài up lên facebook và mong muốn bài viết giúp cho một người nào đó nhận ra 1 điều thú vị.

Xét cho cùng, chúng ta – trong đó cả tôi và bạn, cũng chỉ là những con khỉ đã rụng bớt lông và mặc thêm quần áo.